|
|
g]kfnL rnlrqsf k|yd
gfos
Pp6} rnlrqaf6 rlr{t ag]sf gfos
– sfdgf
-dfl;s_ -jif{ !^, cª\s !@, k"0ff{ª\s !$^, @)%& dª\l;/_
g]kfnL
rnlrq hutsf cu|h :j= lx/fl;+x vqLn] cfkm\gf x/]s 8s'd]G6«L rnlrq¿df dnfO{ g}
ufpg] cj;/ lbg'x'GYof] . o;} qmddf @)@! ;fndf ‘cfdf’ rnlrqsf nflu uLt /]sl8{ª u/fpg pxfF;u d snsQf uPsf] lyP .
ToxLa]nf /]sl8{ªsf] sfd ;s]/ xfdL lx/fl;+x a;]sf] xf]6]ndf lrofkfgsf nflu
uof} . lgdf{0fflwg rnlrq cfdfsf nflu ufos 5gf]6
ljifodf s'/f rNof] .
Sofd/f
Dofg b]phL efO / lgb]{zs lx/fl;+x aLr s]xL a]/sf] s'/fsfgLkl5 pxfFx¿n] dnfO{
pQm lkmNddf v]Ng] xf] < eGg]] k|Zg ug'{eof] . d}n]
klg rnlrqsf] gfos aGg kfpg] ePkl5 x'G5 elglbPF . s]xL
lbgkl5 g} pgLx¿ sf7df8f}F cfP/ cfp6 8f]/ ;'l6ª sf7df8f} d} eof] . OG8f]/ ;'l6ªsf nflu eg] xfdL km]l/ snsQf uof} . ;'l6ªsf
bf}/fg ePsf] Pp6f /dfOnf] 36gf dnfO{ cem};Dd klg ;Demgf 5 . syfsf]
ljifoj:t' cg';f/ nfx'/]sf] e"ldsfdf clt g} df]6f] sk8f nufP/ ;'l6ª
ug'{kg]{ x'GYof] . t/ udL{sf] ;do / snsQfsf] 7fpFdf o;/L Og8f]/ ;'l6ª ubf{
d l5g l5gdf cQflnP/ k+vf glhs hfg] uy]{ .
cljid/0fLo
36gfsf] s'/f ug]{ xf] eg] rnlrq ‘cfdf’ s} lk|ldo/ ;f]df tTsfnLg >L % dxf/fhflw/fh dx]Gb| ;/sf/åf/f
xf};nf a9fpFb} ‘nf} ca lx/f] klg eO;\’ eg]/ d]/f] sfFwdf wfk dfl/aS;]sf] lyof] . ;/sf/af6 Tolta]nf
gfos gflosfnfO{ %÷% xhf/ kfl/>lds lbg' eGg]] x's'd aS:of] . Tof] kfFr
xhf/sf] d"Nofª\sg ug]{ xf] eg] Tolta]nf sf7df8f}Fd} rfx]sf] 7fpFdf Ps
/f]kgL hUuf lsGg ;lsGYof] . lkmNddf v]n]jfkt
/fhfaf6 dx]Gb|/Tg cfe"if0f klg aS; ePsf] xf] . dnfO{
rnlrq If]qn] gfd / bfd b'j} kIfdf /fd|f] ;xof]u u¥of] . t/ klg To;kl5 d}n]
;ª\uLt If]qnfO{ dfq ckgfP . ca t cj;/ cfP klg OR5f 5}g . t/ ;ª\uLt If]qdf eg] s]xL xb;Dd clxn] klg ;lqmo g} 5'
eGg'k¥of] . clxn]sf rnlrqx¿ !÷@ j6f afx]s ;a}
Jofkfl/s b[li6sf]0fn] agfOPsf] h:tf] nfU5 .
g]kfndf
lgdf{0f ePsf] klxnf] rnlrq cfdfsf gfos Pj+ g]kfnL ;fª\uLlts If]qsf rlr{t
JolQmTj lzjz+s/ dfgGw/ o;/L cfkm\gf] snf ofqfsf af/]df a]nLla:tf/
nufpF5g\ . jf:tjdf klxnf] g]kfnL lkmNdsf gfos eg]/ pgsf] gfd h;/L g]kfnL
rnlrqsf] Oltxf;df :j0f{ cIf/n] sf]l/Psf] 5, To;}u/L g]kfnL ;fª\uLlts kmfF6df
klg pgsf] rrf{ eO{ g} /xg] 5 .
lktf
dfgaxfb'/ / dftf /fddfofsf] sf]vaf6 lj=;+= !(*( kmfu'g
!@ ut] lzj/fqLs} lbg hlGdPsf sf/0f logsf] gfd lzjz+s/ /xg uPsf] /x]5 .
cfkm\gf]
;fª\uLlts ofqf / To;kl5sf] hLjgz}nL, clg jt{dfg cj:yfdf ;ª\uLtsf] l:yltsf
af/]df sfdgf ;Dkfbs s'zn uf}td;u s'/fsfgL ub}{ lzjz+s/ M
æsnfofqf s;/L ;'? eof] eGg]]af/]
pNn]v ubf{ xfd|f] kfl/jfl/s k[i7e"ld klg ;ª\uLt;Fu ;Da4 ePsfn] dnfO{ o;
If]qdf nfUg] k|]/0ff ldn]sf] xf] . a'jf bfkf vnM sf] ;~rfns ePsf] gftfn]
vnM cGt/ut x'g] ljleGg ;f:s[lts sfo{qmd / ehgdf hfg] ug'{x'GYof] . d klg
pxfs} kl5 nfu]/ hfGy] / ufpg] ahfpg] uy]{F . ;ª\uLt l;sfpg] ;+:yfx¿ geP
klg cfkm\g} k|of;af6 #÷$ jif{s} pd]/df d}n] afhf ahfpg yfn]sf] x'F . u'kmf
a:g] s]6Lx¿n] dnfO{ ;fgf] s]6f] eg]/ gfrufgdf dfbn ahfpg nfg] uy]{ . kl5
ehgd08nLdf ufpg] ahfpg] / /]l8of] ;'g]/ ;ª\uLtsf] 1fg xfl;n ug]{ ul/of] .
@))&
;fndf /]l8of] g]kfnsf] :yfkgf ePkl5 d]/f] ;fyL ;To ;'/asf] ;Nnfxn] xfdL
/]l8of]df uof}F . l/x;{n e}/x]sf] a]nf afns[i0f ;dn] tkfO{+sf] :j/ /fd|f]
/x]5 ca ufpg] ug'{;\ eGg'ePkl5 d}n] ToxfF uLt ufpg yfn]F . t/ dfl;s ! ;o ?k}ofF kfpg] u/L ‘s’ >]0fLsf] ufossf] ¿kdf d]/f]
lgo'lQm eg] @))* ;fn h]7 !% ut] ePsf] xf] . ;'?df
g]kfnL uLtsf] cefj ePsf sf/0f lxGbL uLtnfO{ pNyf u/]/ ufpg] ul/GYof] .
uLtsf] ;+Vofsf] s'/f ug]{ xf] eg] ;'? ;'?df
t b}lgs @÷# j6} uLt ufOof] xf]nf . To;sf] t s]xL n]vf hf]vf g} ePg, kl5
;ª\uLt lbg klg yflnof] . cfkm"n] ufPsf] / ;ª\uLt lbPsf] u/L uLtsf]
;ª\Vof sl/a xhf/ afx| ;o hlt k'Uof] xf]nf . lkmNdL;ª\uLtdf
klg d]/f] ;+nUgtf eof] .
@))*
;fnb]lv @)$( ;fn;Dd /]l8of]df hflu/] x'g'sf ;fy} s]xL jif{ s/f/ ;]jfdf klg sfd
ul/of] . To;cl3 @)$# ;fnb]lv @)$& ;fn;Dd /Tg /]sl8{ª ;+:yfgdf cWoIf
tyf dxfk|jGws kbsf] lhDd]jf/L klg jxg u/]sf] x'F . /]l8of]df
cjsfz lnFbf gftLsfhL, tf/fb]jL / d pk;lrj ;/xsf] kbdf lyof}F . To;avt
snfsf/sf] kbf]Gglt;DaGwL vf;} lgodfjnL gePsf sf/0f /]l8of]sf] oyfy{ hfgsf/L
u/fP/ xfdLn] /fhf;Fusf] bz{g e]6df af/Daf/ hfx]/L ug]{ uYof}{F . clg
/fhfaf6 lgufx aS; eP/ g} xfdLnfO{ kbf]Gglt ug]{ x's'd k|jf·L ePsf] xf] . /fh;+:yfaf6
b]zsf] snf ;+:s[lt hu]gf{ ug]{ dfdnfdf lgs} g} ;sf/fTds sfd ePsf] d}n]
dx;"; u/]sf] 5' .
snfsf/nfO{
xf};nf lbP/ cl3 a9\g] cj;/ k|bfg ug]{ ju{ g} ;|f]tfx¿ x'g\ . d]/f] pGgltdf ;fyL efO / cfkmGtx¿sf] klg of]ubfg 5 .
/]l8of]
g]kfnk|lt ;a}n] tLtf] kf]Vg] u/]sf] ;DaGwdf jf:tljstf s] xf] eg] Tolta]nf clxn]
h:tf] Pkm=Pd= / 6LeL lyPgg\ . Pp6f /]l8of] g]kfnn] sltnfO{ cj;/ lbg] <
To:tf] cj;/ kfpg g;Sg]x¿ g} /]l8of] g]kfndfly vlgg] u/]sf 5g\ . oyfy{df To:tf] kIfkft xfd|f kfnfdf ePsf] xf]Og . t/ uLt k|;f/0f ug]{ dfdnfdf wfFwnL x'G5 eGg]] cf/f]krflxF
;To xf] . To:tf] klxn] klg x'GYof] / clxn] klg x'g] ub{5 .
clxn]sf
;ª\uLtsf] ljifodf eGg'kbf{ jt{dfg cj:yfdf ;ª\uLt eg]sf] snfTds / efjgfTds geO{
c¿af6 egfOPsf] / u/fOPsf] h:tf] nfU5 . To;}n] o;nfO{ Jofkfl/s ;ª\uLtsf]
;+1f lbg'k5{ xf]nf .
d]/f]
kfl/jfl/s cj:yf ;fdfGo xf], sf7df8f}F 6ª\s]Zj/df
cfkm\g} k|of;af6 3/ agfPsf] 5' . bfDkTo hLjgsf] Pp6} af6f]df ofqf
ul//x]sf] d]/L >LdtL ab|Ls'df/Ln] b'O{ jif{cl3 o; ;+;f/af6 labf lnPkl5 d]/f]
hLjgdf lg/fzfn] 5fof] . t/ klg ca 5f]/f, a'xf/L, gftL, gfltgLsf] d'v x]/]/
Tof] kL8fnfO{ sd ug]{ k|of; ub}{5' . d]/f] h]7f] 5f]/f uf}/Lz+s/ lqljdf
lj1fg ljifosf] k|fWofks 5 eg] dfOnf] /ljz+s/n] Jofkf/sf] nfOg ;dft]sf] 5 .
To;}u/L sfG5f] 5f]/f zzLz+s/ eg] OlGhlgo/ 5 . kl/jf/af6 dnfO{ ;Gtf]if g} 5 .
laxfg
% ah] p7]/ lgTo sd{kl5 zf/Ll/s s;/t / dlg{ªjfs u5'{ . lrof vfO;s]kl5
;dfrf/ ;'Gg] / !) ah] ljxfgsf] vfgf vfG5' . lbpF;f] eg] 6]lnlehg x]g]{ /
kqklqsf k9\g] u5'{ . ;do latfpg dnfO{ s'g} sl7gfO 5}g . gflt gfltgL;Fu a;]/ /dfOnf] u5'{ . bz} ltxf/df t /dfOnf]sf] nflu
pgLx¿;Fu tf; klg v]lnG5 . a]n'sf ( ah]lt/ vfgf
vfP/ !) ah]lt/ ;'Tg] u5'{ . slxn]sfxL /flt
lgb|fn] 5f]8] klg k|foM lgb|f nfU5 .
clxn]
c7\;¶L jif{ eOof], dnfO{ vf;} /f]u 5}g . An8k|];/
a9]sf]n] cfFvfdf s]xL v/faL b]lvPsf] lyof] . t/ :jf:Yo
k/LIf0f u/fP/ cf}iflw pkrf/ u/]kl5 s]xL lgsf] ePsf] 5 .Æ
lzjz+s/sf] df}gtf
– /d0f l3ld/
-g]kfn
kflIfs_ -!–!% h]7 @)%( jif{ @ cª\s !(_
cu|h ;ª\uLt1 lzjz+s/ dfgGw/ cfh l/6fo8{ hLjg latfO/x]sf 5g\ . x'g t ;[hgfdf nfUg] dflg;n] slxNo} cjsfz kfpg ;Sb}g elgG5 .
t/, @)%# ;fndf /]l8of] g]kfnsf] cfwf ztfAbL nfdf] ;]jfaf6 clgjfo{ cjsfz kfPkl5
pgsf] ;ª\uLtk|ltsf] ;fOgf] / ;ª\uLt snfsf/x¿;Fusf] ;DaGw g} kftlnb} hfg
yfNof] . t;y{ s'g} hdfgfdf b'O{ tLg ;o uLt ufPsf / tLg xhf/eGbf a9L uLt,
;ftj6f uLltgf6s / rf/j6f rnlrqdf ;ª\uLt;d]t e/]sf kl/lrt ;ª\uLtsf/ lzjz+s/ cfh
;ª\uLtaf6} l/6fo8{h:tf] x'g k'u]sf 5g\ .
æ3/df kfl/jfl/s jftfj/0f t x'G5 t/ ;fª\uLlts jftfj/0f 5}g . To;}n]
/]l8of]df x'Fbf h:tf] ;ª\uLtdf ;lqmo x'g ;ls/x]sf] 5}g .Æ /]l8of] g]kfndf
pgn] $^ jif{ sfd u/], lg/Gt/ . @))& ;fndf /]l8of] g]kfnsf] :yfkgf
ePkl5 To;} ;fn pgL ufossf ¿kdf /]l8of]df k|j]z u/]sf x'g\ . o; lx;fan] pgL ;ª\uLtdf nfu]sf] dfq klg %! jif{
k'u]5 . o;}n] pgn] /]l8of]sf] ;ª\uLt, jftfj/0f /
ckgTj cfh klg e'Ng ;s]sf 5}gg\ . ToxfF x'Fbf ;a} uLtsf/ ufos–uflosfx¿;Fu
e]6 x'GYof], ædnfO{ o; uLtdf ;ª\uLt ul/lbg'k¥of]Æ eGg] ufos–uflosfx¿ / æd]/f]
o; uLtdf kmnfgf]sf] nflu ;ª\uLt el/lbg'k¥of]Æ eGg]] uLtsf/x¿ pgLsxfF
lbgx'Fh:tf] cfO/xGy] . t/, cfh t pgL 3/df PsfsL
hLjg latfpg ljjz 5g\ . tLg jif{cl3 >LdtLsf] ;d]t lgwg ePkl5 ;ª\uLtaf6
dfq xf]Og pgL cfkm}af6} PsfsLh:tf] x'Fb}uPsf 5g\ . t/, k|ToIftM pgL hLjg
PsfsL ePsf] s'/f] n'sfpgd} k|oTgzLn /xG5g\ .
‘d d/] klg d]/f] b]z afFlr/xf];\’, ‘gbL lsgf/ df5f dfbf{’, ‘s] xf] ltd|f] gfpF’ h:tf >f]tfsf ;';]nLdf a:g] uLt
ufpg] / ‘dfG5]sf] dfof oxfF vf]nfsf] kfgLh:tf]’, ltdLn] r'd]sf cf}Fnfx¿’, ‘lxdfnsf] sfvdf 5 ;fgf] d]/f] ufpF’h:tf uLtdf sfnhoL ;ª\uLt ;[hgf ug]{ lzjz+s/nfO{ clxn] lbg latfpg
d'lZsn ePsf] 5 .
clns
dlxgfcl3;Dd k|ftM e|d0fdf lg:sGy] / :joDe" k'u]/
kms{Gy] pgL, t/ la/fdL k/]/ ylnPkl5 lxhf]cfh t Tof] qmd klg 6'6\of] . s'g}
sfo{qmdsf] lgDtf] dfGg aflx/ lg:sg] afx]s pgL lbge/ 3/d} a:g] u5{g\ .
laxfg} p7]/ PkmPd / 6LeLdf ;dfrf/ ;'Gg], x]g]{afx]s vf;} s]xL sfd
ub}{gg\ . gfltx¿ :s'n uPkl5 !) ah] vfgf vfP/ Ps}l5g klN6G5g\, t/
lgbfpb}gg\ . lbpF;f] klg 6LeL x]g{afx]s dxŒjk"0f{ sfd s]xL
ub}{gg\ . a]n'sf cf7 ah] vfgf vfP/ Psl5g aLaL;L g]kfnL ;]jf ;'g]kl5 eg]
pgsf] To;lbgsf] lgoldt lbgrof{ ;dfKt x'G5 .
;ª\uLtdf gnfu]sf] eP s] x'Gy]
xf]nfg\ lzjz+s/ dfgGw/ < æn]vgbf; x'Gy]FÆ –pgL 5f]6f] / 5f]6f] pQ/
lbG5g\ . æP]g ;|]:tfdf k|ydf;Dd k9]sfn] d To;a]nfsf] yfgfdf n]vgbf;
uy]{F . yfgf eg]sf] cfhsf] xg'dfg9f]sfl:yt k|x/L sfof{no xf] . d
/fxbfgL n]Vy]F . uLt
ufpFnf / ;ª\uLtsf/ ag"Fnf eGg]] t ;f]r]sf];Dd lyOgF .Æ
cfh
pgL pd]/sf] &) cf}F h:s]nf gf3]/ cl3 al9;s]sf
5g\ . ;ft jif{cl3, pgnfO{ cfkm\gf]
a'9\of}nLjosf] Tolt ;'tf{ lyPg . lsgeg], Toltv]/ ;[hgfn] ubf{ pgnfO{
pd]/sf olt w]/} v'8\lsnfx¿ plSn;s]sf] kQ} ePg . t/, ha @)%# ;fnsf] Ps lbg
pgL /]l8of] g]kfnsf] u]6af6 pkbfgx¿sf ;fy clgjfo{ cjsfzkqsf] aGbLvfd af]s]/
lg:s], To; lbgb]lv pgnfO{ cfkm\gf] a'9\of}nL af]w x'gk'Uof] .
x'g t
pgsf ;dsfnLgx¿ gfltsfhL / tf/fb]jL klg cfh :jf:Yosf sf/0f ;[hgfaf6 k[ys ePsf
5g\ . t/, pgL :jf:Yo cg's"n x'Fbfx'Fb} klg ;ª\uLt ;[hgfaf6
lj/lQmPsf 5g\ . ;do cem klg
uOxfn]sf] 5}g . ;Nnfx t xf]Og, Pp6f cg'/f]w lzjz+s/nfO{ – pgn] rfx] eg]
pgsf ;ª\uLtdf ufpg]x¿ cfh klg ;x;| 5g\ . To;}n] ;ª\uLt ;fwgfdf nfu]/ pgsf]
xfdf]{lgodsf kbf{x¿ k'gM rnfodfg x'g'k¥of] . clg lzjz+s/leq ;'if'Kt x'Fb}
uPsf ;ª\uLtsf efsfx¿ hfu[t x'g]5g\ . /, ;d'Rrf g]kfnL ;ª\uLt ;'dw'/,
s0f{lk|o / ;'l/nf] noaf6 k'gM u'~hfodfg x'g]5 .
lzjz+s/
– g/]Gb|/fh k|;fO{
-g]kfnL ;ª\uLtsf
lzv/–@)%(_
;fu/ xf] :jf:gLdfG5] pm t a'em krfpg ;S5]
;f/f /x:o 5ftLleq} n'sfpg ;S5]
-:j/ M dfl0fs/Tg, ;ª\uLt M
lzjz+s/, zAb M ls/0f v/]n_
lzjz+s/sf ;ª\uLtdf cfwfl/t uLtx¿n] g]kfnL ;+;f/df ‰ofnL lk6]sf]
5g\ . Pp6f ;dodf logn] k|bfg u/]sf ;'dw'/ ;ª\uLtn] g]kfnL ;fª\uLlts
cfsfzdf ce"tk"j{ b]g lbPsf 5g\ . To;a]nfb]lv o;a]nf;Ddsf] lx;fa
ug]{ xf] eg] logn] tLg xhf/eGbf a9L ;ª\uLt k|bfg u/] . ;fy}
logn] rf/ ;oj6f uLt ufP/ g]kfnL ;dfhdf cfkm\gf] ufog k|ltefsf] klg kl/ro
lbP .
;+jt\ !(*( ;fnsf] lzj/flqsf] lbg
lzjz+s/sf] hGd ePsf] lyof] . oL sf7df8f}Fdf
hGd]sf lyP . lzj/flqsf lbg hGd]sfn] logsf afa'
dfgaxfb'/ dfgGw/ / cfdf /fddfofn] cfkm\gf] 5f]/fsf] gfp lzjhL /fv]sf lyP . t/ /]l8of]
g]kfnaf6 klxnf] uLt ufpFbf pb\3f]ifsn] lzjz+s/ eg]sfn] To; lbgb]lv logsf]
cfkm\gf] gfpF lzjz+s/ g} /fv] . hflgkmsf/x¿ eG5g\ klg ælzjz+s/sf] Pp6f
afgL / csf]{ a]xf]/f klg emGg} ldNg hfG5 .Æ
lzjz+s/sf
afa' / afh] ;ª\uLtk|]dL lyP . To;}n]
logn] ;fg}b]lv ;ª\uLtdf lxF8\g] jftfj/0f k|fKt u/]sf lyP . :s'nsf] dfWolds :t/Lo lzIff xfl;n u/L logL ;ª\uLthut\df g}
s]lGb|t eP . ;fg}b]lv 6f]n, l5d]s / :s'ndf uLt ufP/ logn] cfkm\gf] snfsf]
:jR5 k|bz{g u/]sf lyP .
lzjz+s/
@))* ;fn h]7 ! ut]b]lv /]l8of] g]kfndf ufossf ¿kdf
egf{ ePsf lyP . logL To;} 7fpFdf hflu/] eP/ lbg k|ltlbg uLt ufpg / ;ª\uLt
ug{ ;dlk{t eO{ nfu] . hflu/] hLjgaf6} pgn] cfkm\gf] ;ª\uLtofqfnfO{
dflyNnf] sf]l6df k'¥ofP . logsf] :j/ / ;ª\uLt
g]kfnL hghLjgdf
6\ofKk} ufFl;Fb} hfg yfNof] . logn] zf:qLob]lv nf]sefsf;Ddsf] ;fª\uLlts
cg'ej af]s] .
lzjz+s/sf]
;ª\uLt / :j/;Fu kl/lrt hf] sf]xL klg pgL;Fu klUng] uy]{ . jf:tjdf pgL
;ª\uLtdf hlt kf}/vL 5g\ JolQmut hLjgdf klg Tolt g} ;f}Do b]lvG5g\ . pgsf]
d]nf]8L ;ª\uLtaf6 /fhf >L % dx]Gb| klg cfslif{t xf]OaS;GYof] .
df};'kmaf6 cfkm" o'j/fhlw/fh x'Fbf g} lzjz+s/nfO{ bz{ge]6 aS;]sf]
lyof] . df};'kmaf6} pgnfO{ uLt l/sl8{ª ug{ vr{ lbP/ sf]nsftf k7fOaS;]sf]
lyof] . uLlthut\sf] ;ª\nf] kfgLdf lgy|'Ss} leh]/
pgn] ;Sbf] of]ubfg lbP . pgsf] ;]jfn] g]kfnL ;ª\uLt
emg} x/fe/f eof] . tf/fb]jL;Fu :j/ hf]8]/ pgn]
y'k|} uLtdf efsf /fVt} uLt ufP M
s] xf] ltd|f] gfpF atfpm s]
xf] ltd|f] gfpF
sxfF ltd|f] ufpF b]vfpm sxfF ltd|f] ufpF <
-:j/ / ;ª\uLt M lzjz+s/, zAb M
ls/0f v/]n_
lzjz+s/n] @$ jif{sf] pd]/df
ab|Ls'df/L;Fu lax] u/] . lzj–ab|Lsf
tLg ;Gtfg uf}/Lz+s/, /ljz+s/ / zlzz+s/ hGd] . lzjz+s/
g]kfnL ;fª\uLlts cfsfzsf hlt;'s} rxlsnf] aQL eP tfklg
logsf] lkFwd'lg cFWof/f] g} lyof] . cyjf egF"" aQLd'lg cFWof/f]
eg]em}F logsf] 3/fo;L l:ylt lyof] . lsgeg] logsf cfkm\gf ;Gtfgx¿ ;ª\uLtaf6 cnUu} /x] . lzjz+s/n] rflxF
rfx] 3/df xf];\ rfx] /]l8of] g]kfndf xf];\ lbgx'F
xfdf]{lgod ahfpg 5f]8]gg\ . pgsf] hLjg g}
xfdf]{lgod;Fu ufFl;of] .
lzjz+s/ :j/;ª\uLtdf hlt kf/\ª\ut eP pgsf] clegosnf klg TolQs} ;zQm
b]lvof] . pgn]
k|yd g]kfnL rnlrq ‘cfdf’ df
gfossf] e"ldsf v]n]/ To; avtsf] ;xl/of hghgdf klg pgL kl/lrt eP . To;
rnlrqdf v]n]afkt pgn] /fhf dx]Gb|af6 dx]Gb|/Tg
cfe"if0f;lxt kfFr xhf/ ?lkofF k'/:sf/ kfP . x'g
t o;eGbf cl3 klg 8s'd]G6«Ldf pgn] cfkm\gf] clego k|:t't u/]sf lyP . pgn]
slxn] gfltsfhL;Fu ldn]/ / slxn] rGb|/fh zdf{;Fu ldn]
rf/j6f g]kfnL rnlrqdf ;ª\uLt klg k|bfg u/] .
lzjz+s/n]
/]l8of] g]kfnåf/f cfof]lht ljleGg ;ª\uLt ;Dd]ngdf klg
efu lnP . tL ;Dd]ngx¿df pgL slxn] :j/df k|yd
x'Gy] clg slxn] ;ª\uLtdf k|yd x'Gy] . ljleGg ;dodf cfof]lht To; k|sf/sf
;Dd]ngdf k|ltof]uL ag]/ pgn] rf/j6f :j0f{kbs k|fKt u/] . pgL k|an uf]/vf
blIf0fafx', ljVoft lqzlQmk§ / jL/]Gb| P]Zjo{ ;]jfkbs
cflbaf6 klg lje"lift eP . pgn] l5Ggntf k'/:sf/, dxfb]j ;Ddfgnufot
ljleGg ;ª\3;+:yfaf6 b'O{ bh{ghlt clegGbg klg k|fKt u/] .
g]kfnL uLt;ª\uLt / :j/sf]
ljsf;df lzjz+s/sf] cTolws nug kfOG5 . hlxn];'s} klg pgn] cfkm\gf] :j/ / ;ª\uLtn] g]kfnL zAbx¿nfO{ vf/]/ 8fF8fkfvf /ª\ufPsf
5g\ . ;dsfnLg ;ª\uLt;fwgfnfO{ sfFwdf af]s]/ cfw'lgs snfdf afFWg ;Sg] pgL
hfu[ltsf nx/f lyP . To;}n] pgn] k|bfg u/]sf
;ª\uLtx¿ g]kfnL uLltkydf ;w} x/fe/f eP M
ltd|f] xfd|f] lhGbufgL 3fd5fofF xf] ls h:tf]
emfl/Psf
cfF;'x¿ zLtsf] yf]kf xf] ls h:tf]
-:j/M c?0ff nfdf, ;ª\uLt M
lzjz+s/, zAb ljZjaNne_
lzjz+s/n]
gf6sdf klg ;ª\uLt k|bfg u/] . uLltgf6sx¿df klg
logsf] ;ª\uLtn] of]ubfg lbof] . g[Togfl6sfx¿df klg lzjz+s/n] cfkm\gf] pNn]vgLo w'g l;h{gf
ck{0f u/] .
lzjz+s/n] uLt ufP/ d'n'ssf ljleGg
e"efu 3'd] . ;ª\uLts} l;nl;nfdf logn]
ljb]zsf] klg e|d0f u/] . logn] e|d0f u/]sf b]zx¿
ef/t, rLg, pQ/ sf]l/of, adf{ / ;f]leot ¿; lyP . tL b]zx¿df
logn] g]kfnsf] ;ª\uLtsf ljifodf k|sfz kf/] . ef/tdf a;]/ logn] ;ª\uLtsf] klg cWoog u/] . logn]
$@ jif{sf] pd]/df k|ofu ;ª\uLt ;ldlt Onfxfjfbaf6 ;ª\uLt ljzf/b u/] .
lzjz+s/
/]l8of] g]kfndf y'k|} jif{ v/bf/ eP† s]xL jif{ gfoa;'Aaf eP / @)## ;fnb]lv /fhfsf x's'dn] zfvf
clws[t:t/sf ;ª\uLtsf/ eP . pgL Ps bzs;Dd /]l8of] g]kfndf zf:qLo ;ª\uLt
k|aGws eP . pgL /Tg /]sl8{ª ;+:yfgsf dxfk|aGws klg eP . pgL hxfFhxfF
uP ;s] klg / g;s] klg g]kfnL ;ª\uLtsf] k|j4{gsf nflu dfq cu|;/ eO/x] .
lzjz+s/ g]kfnL ;ª\uLthut\df Pp6f pTs[i6
JolQmTjsf ¿kdf :yflkt gfpF xf] . ;/ntf /
OdfGbf/Lsf ;fy cfkm\gf] ;fwgfnfO{ cl3 a9fpg] lzjz+s/ pRr:t/Lo ;ª\uLtsf/
x'g\ . :j/;fwgfeGbf pgsf] ;ª\uLt;fwgfn] ljho
xfl;n u/]sf] 5 . t/ klg pgnfO{ ufos eg]/ klg
TolQs} lrlgG5 .
lzjz+s/
g]kfnL ;fª\uLlts cfsfzdf cfkm\gf] ;dk{0f, of]ubfg /
kl/>daf6 k|l;4 ePsf x'g\ . pgsf] ;fª\uLlts
of]ubfgsf] Oltxf; ljlzi6 ¿kdf k|:t't x'g] u5{ . y'k|}–y'k|} :t/Lo g]kfnL
ufosx¿sf nflu lzjz+s/sf] ;ª\uLtn] nufgL nufof] . To;}n]
logsf] ;ª\uLtsf] dlxdfn] g]kfnL cfsfz 9kSs 9fs]sf] klg kfOG5 M
nx/ xf] nf]Ug]dfG5] pm glur cfpg ;S5
lsg/x¿ cFufnL 5f]8]/ hfg ;S5 .
-:j/ M tf/fb]jL, ;ª\uLt M
lzjz+s/, zAb M ls/0f v/]n_
sf] s;/L snfsf/ ag] <
– k/b]zL -dfl;s
klqsf_ -cu:6, @))@_
snfsf/
x'g]x¿sf] cf–cfkm\g} sxfgL 5, ;fg}b]lv snf If]qdf nfUg ToxL cg'¿ksf] lzIff xfl;n
ug]{ jftfj/0f gePsf] xfd|f] d'nsdf nx}nx}df klg snfsf/ ag]sf 5g\ .
klxnf]
g]kfnL rnlrq ‘cfdf’ sf] uLt /]sl8{ª u/fpg snsQf k'u]sf lzjz+s/nfO{ ‘lx/f]’ eOPnf eGg]] k6Ss} nfu]sf]
lyPg . ‘sNkgf;Dd gu/]sf] s'/f, lx/f] eP/ sxnfPF’ pgL uj{sf ;fy ;'gfpF5g\ .
pgL
lx/f] x'g'df klg crDdsf] sxfgL 5, snsQfsf] :6'l8of]df uLt /]s8{ u/fP/ Psl5g
cf/fd ul//x]sf] a]nf To; rnlrqsf lgb]{zs lx/f l;+x / Sofd/fDofg b]phL efO
k6]nn] PsfPs lzjz+s/nfO{ ‘lx/f] aGg] xf] <’ eGg]] k|:tfj /fv]5g\ . ;ª\uLt
If]qdf gfd sdfO;s]sf lzjz+s/nfO{ rnlrq If]qaf6 klg gfd sdfpg] OR5f hfu]/ cfof]
pgn] x'G5 elglbP . To;kl5 s]xL lbg ToxfF a;]/
‘cfp68f]/ ;'l6ª’sf
nflu pgLx¿ sf7df8f}F cfP . sf7df8f}Fsf] sfdkl5
‘Og8f]/ ;'l6ª’ sf
nflu pgLx¿ k'gM snsQf g} uP . o; rnlrqsL gflosf e'jg rGb eg] klxn] g} ‘:6]h’ sfo{qmddf clego / gfRg] uly{g . /]l8of] g]kfndf uflosfsf] ¿kdf pgsf] k|j]z ;fg}b]lv ePsf]
xf] . ;ª\uLtsf/ e}/jaxfb'/sL 5f]/L e'jg /fd|L snfsf/ x'g\, eGg]] nfu]kl5
To; rnlrq o'lg6sf xtf{stf{n] pgnfO{ gflosfsf] nflu k|:tfj /fv], pgn] ;lhn}
:jLsf/ ul/g\ .
cfkm"
gfos ePsf] If0fnfO{ ;DemFb} lzjz+s/ eG5g\ –‘dnfO{ lx/fl;+xn] cfkm\gf] k|foM
h;f] 8s'd]G6«Ldf ufpg] cj;/ lbg'x'GYof] . cfdf rnlrqdf klg dnfO{ g} ufossf] ¿kdf 5gf]6 u/]/ pxfFn] uLt /]sl8{ªsf
nflu snsQf n}hfg'ePsf] lyof] .
PsfPs lx/f] aGg] k|:tfj cfPkl5 t d b+u k/]+, :juL{o /fhf dx]Gb|;Fu klg d]/f]
;f¥x} lgs6 ;DaGw lyof] . snfk|]dL /fhfåf/f pQm
rnlrqsf] glhsaf6 cWoog ul/aS;]sfn] ;/sf/af6} dnfO{ gfosdf /fVg' eGg]] x's'd
ePsf] x'g;S5 . of] rnlrqsf] lk|ldo/ ;f] gh/ ePkl5 /fhfn] dnfO{ ca t ufos
dfq xf]Og gfos klg eof}, eGb} wfk dfl/aS;]sf] xf] . k'/:sf/:j¿k Tolta]nf %
xhf/ ?k}ofF aS; ePsf] xf] . d}n] klxnf] g]kfnL
rnlrqdf gfos x'g] cj;/ kfP/ 7"nf] pknlAw xfl;n u/]sf] 5' .’
lzjz+s/
/ e'jgrGbsf] h:tf] lkmNdL Oltxf; cGo snfsf/sf]
gx'g;S5, t/ lkmNdL If]qdf k|j]z kfpg] tf}/tl/sf ;a} snfsf/sf] cf–cfkm\g} vfn]
5 . sf]xL rnlrqdf nufgL u/]/ snfsf/ ag]sf 5g\ eg] sf]xL ukm nufPs} e/df
cfkm"nfO{ snfsf/ agfpg] k|of;df nfu]sf 5g\ . rfx] cª\u k|bz{g ug]{
zt{df xf];\ jf lgdf{tf lgb]{zssf] s'g} klg k|:tfj dfGg] zt{df xf];\ clxn]sf
w]/} snfsf/nfO{ kbf{df h;/L ePklg b]lvg'k/]sf] 5 . cfkm\g} ana'tf / Ifdtf
k|bz{g u/]/ snfsf/ x'g]sf] ;+Vof lgs} sd 5 .
;ª\uLtsf/ lzjz+s/ eGg'x'G5 –
– /fhwfgL, OGb|]0fL ;f]daf/,
!$ k';, @)^)
g]kfnL ;fª\uLlts kmfF6df k|j]z ug]{
gofF ;ª\uLtsdL{sf] ;ª\Vofdf k|ltlbg j[l4 eO/x]sf] 5 . ;of}Fsf] ;ª\Vofdf
v'n]sf ;ª\uLt k|lzIf0f ;+:yf, uLt /]sl8{ª :6'l8of] / PkmPd :6]zgsf sf/0f klg
o'jfk':tfsf] ;ª\uLt df]x a9\b} uPsf] xf] . æxfd|f] kfnfdf h:tf] /x]g ca,
;ª\uLtn] Jofkf/ ug{ yfn]sf] 5 . o;}dfly afFRg]x¿sf] ;ª\Vofdf klg j[l4
x'Fb}5 . xfd|f kfnfdf sxfF o:tf] lyof] / <Æ
zf:qLo ;ª\uLtsf] gfd lng] lalQs} emsf]{ dfGg]x¿ klg clxn] of] ;ª\uLtk|lt Wofg
lbg yfn]sf 5g\ .
g]kfnL rnlrqsf k|yd
gfos
– rnlrq d~r -klqsf_ -;fpg @)^!_
g]kfnL rnlrq / uLt;ª\uLtsf nflu
lzjz+s/ dfgGw/ Pp6f l;ª\u} Oltxf; dflgg'x'G5 . lj=;+= !(*( kmfu'g !@ ut]
kfsf], Go"/f]8df hGdg'ePsf dfgGw/n] ‘of] vf]nfsf] wldnf] kfgL, Pp6f ¿dfn
w'Fb}df lbg hfg]’
af]nsf] uLt @)!% ;fndf snsQfdf /]s8{ u/fO{ ;fª\uLlts ofqf ;'? ug'{ePsf]
5 . g]kfnL syfgs rnlrq ‘cfdf’ sf gfos dfgGw/ g]kfnL rnlrq pBf]usf k|yd gfos dflgg'x'G5 . lj=;+= @)@! df k|ydk6s g]kfnleq
lgdf{0f k|f/De u/L @)@@ ;fndf cfdfsf] k|bz{g ul/Psf] lyof] . dgsf] afFw, s'df/L,
klRr; a;Gt ;lxt cfwf bh{g rnlrqdf pxfFn] ;ª\uLt klg el/;Sg'ePsf] 5 .
dx]Gb|–/Tg cfe"if0f, uf]/vf blIf0fafx', l5Ggntf k'/:sf/, lqzlQmk§, g]kfn
df];g lkSr/ Pjf8{, ;'k|bLKt jL/]Gb| k|hftGq ef:s/nufot bh{gf}F k'/:sf/ Pj+
;Ddfg k|fKt ul/;Sg'ePsf dfgGw/ lj=;+= @))& ;fnb]lv @)$( ;fn;Dd lg/Gt/
/]l8of] g]kfndf sfo{/t x'g'x'GYof] . csf{ ;zQm ;ª\uLtsf/ gfltsfhL
>]i7sf] ;ª\uLt ;[hgfsf hf]8L klg dflgg'x'G5 pxfF . g]kfnL
uLt–;ª\uLt Pj+ rnlrqnfO{ glhsaf6 lgofNg' ePsf lzjz+s/ dfgGw/;Fu czf]s /fO{n]
ug'{ePsf] s'/fsfgLsf] d'Vo cª\z M
clxn] g]kfnL rnlrqsf]
ahf/nfO{ s;/L x]g'{ePsf] 5 <
u g]kfnL rnlrq la:tf/} ljsf; x'Fb} cfP klg %÷^
jif{ otfb]lv rnlrqsf] ahf/df cfPsf] lzlyntfn] ;a}nfO{ df/df kf/]sf] 5 t/ of]
cj:yf x6]/ hfg]5 eGg]] ljZjf; d}n] lnPsf] 5' .
g]kfnL rnlrqdf
df}lnskgsf] s'/f eO/xG5 . o;nfO{ s;/L
d"Nofª\sg ug'{ePsf] 5 <
u clxn]sf g]kfnL
rnlrqdf lxGbL rnlrqsf] Jofks k|efj 5 . clego, g[To, e]ife"iff,
uLt;ª\uLt ;a}df t/ Tof] /fd|f] xf]Og lsgls ljZjsf] s'g} klg :yfgdf g]kfnL rnlrq
k|bz{g ul/of] eg] Tof] d'n'ssf dfG5]n] ;f] rnlrq x]/]/ g]kfnLkg, g]kfnL ;dfhsf
af/]df s]xL s'/f hfGg kfjf];\ . olb ltgLx¿sf] h:t}
gSsn ug]{ xf] eg] g]kfnL rnlrqsf] cy{ /xG5 / <
g]kfnLkgsf w]/} rnlrq
grn]sf Oltxf; klg 5g\ lg, sf/0f s] xf]nf <
u k|foM grn]sf xf]nfg\ t/ ;a}n] Joj;flos lx;fan]
rnlrq lgdf{0f u/]sf 5g\ . h:tf] rnlrq rN5, To:t}
lgdf{0f ug'{ :jfefljs} xf] . t/ Jofj;flos lx;fan]
dfq cl3 a9\bf clxn] l;ª\uf] pBf]u g} 6«ofs 5f8]/ stf stf k'u] h:tf] nfU5 .
t;y{ Jofj;flostf;Fu} df}lnstfdf klg Wofg lbg'k5{ .
o;f] x'g'df s;sf] uNtL xf]nf t <
u o;}sf] uNtL
eGg ;lsGg . lgdf{tfn] k};f sdfpg vf]Hg',
Jofj;flos ¿kdf cl3 a9\g' l7s} xf] . snfsf/, ;ª\uLtsf/ eg]sf t h:tf] eGof],
To:t} ug]{ dfG5] x'g\ . t/ lgdf{tf, lgb]{zs, k|fljlws / snfsf/ ;a}n]
;f]Rg' rflxF k5{ lsgeg] of] ;d"xsf] sfd xf] .
l;ª\uf] g]kfnL rnlrq pBf]usf] k|yd gfos
x'g'x'G5 . To;a]nf / clxn]sf] rnlrqaLr t'ngfubf{
s] km/s kfpg'ePsf] 5 <
u w]/} km/s
kfPsf] 5' . To;a]nf clego e]ife"iff, uLt;ª\uLt x/]s s'/fdf :jfefljstf
/ jf:tljstf x'GYof] . t/ clxn] :jfefljs /
jf:tljstfeGbf klg >[+uf/k6f/ / agfj6L s'/fnfO{ Wofg lbOG5 . To;n] klg g]kfnL rnlrqn] cfkm\gf] klxrfgsf] af6f] 5f]8]sf]
xf] . clxn]sf] rnlrq dnfO{ lrq sf]/]h:tf], /ª\u
xfn]h:tf] nfU5 .
clxn]sf gofF
lgb]{zs, snfsf/x¿ tkfO{+ sxfF ;Nnfx ;'emfj lng sltsf] cfpF5g <
u slxn]sfxLF sfo{qmddf
e]6 x'Fbf k|;+ujz s'/f x'g] dfq} xf] . gq
cfpFb}gg\ .
tkfO{+n] rnlrq
cfdfdf u/]sf] clego clxn] x]bf{ s:tf] nfU5 <
u d}n] elgxfn]F lg, To;a]nf :jfefljstfdf Wofg
lbg'kg]{ x'gfn] s'g} cK7\of/f] dx;"; x'Fb}g . clxn] klg Tof] d]/f]
clegodf d ;Gt'i6 5' . To;a]nf
5fofFsg:yndf k|foM ;a} b[Zox¿ Ps} 6]sdf cf]s] x'GYof] . lsgls
ToxfF >[+uf/k6f/ agfj6Lsf] s'/} lyPg . vfln
;xh / :jfefljs ¿kdf sfd x'GYof] .
clxn] tkfO{+sf] ;fª\uLlts
ofqf s;/L rNb}5 <
u /]l8of] g]kfn 5f]8]kl5 lj:tf/} Tof] dfxf}naf6
d 6fl9Fb}5' . pd]/n] klg xf]nf . klxn]h:tf] hf]z hfFu/ cfhsfn 5}g . tfklg gofF kl/l:ylt,
kl/j]zn] 5f]of] eg] ;ª\uLt ug{ dg nfU5 / u5'{ klg .
clxn] nf]s, cfw'lgs eGbf klg kk uLt a9L
rn]sf] 5, o;nfO{ s;/L x]g'{ ePsf] 5 <
u ;ª\uLt eg]sf]
;dodf e/kg]{ s'/f xf] . tfklg d]/f] ljrf/df ;x/L
If]qdf kk a9L rn] klg ufpFa];L, s'gfsGb/fdf nf]s efsf Pj+ ;bfaxf/ cfw'lgs uLt
g} clxn] klg u'lGhg] ub{5 .
gfltsfhL k'/:sf/ k|bfg
– /f;;,
uf]/vfkq-@)^! sflQs @% ut], a'waf/_
sf7df8f}F, sflQs @$ ut] . ;"rgf tyf ;~rf/dGqL 8f= df]xDdb
df]xl;gn] jl/i7 ufos tyf ;ª\uLtsf/ lzjz+s/nfO{ cfh oxfF g]kfn 6]lnlehgåf/f
:yflkt gfltsfhL :d[lt k'/:sf/ k|bfg ug'{eof] .
g]kfnsf]
;fª\uLltshut\df @))* ;fnb]lv ;+nUg /xL ufog / ;ª\uLt l;h{gfdf clj>fd¿kn]
;lqmo /xFb} g]kfnsf] ;fª\uLlts ;d[l4df k'¥ofpg'ePsf] of]ubfgjfkt pxfFnfO{ ;f]
k'/:sf/ k|bfg ul/Psf] xf] .
dGqL
8f= df]xl;gn] s]xL dlxgfb]lv sn]hf];DaGwL /f]uaf6 kLl8t jl/i7 ;ª\uLtsf/
lzjz+s/sf] lgjf; hfg'eO{ pxfFnfO{ ;Ddfgkq / ?= krf; xhf/ Ps;lxtsf] ;f] k'/:sf/
k|bfg ug'{ePsf] xf] .
;f]
cj;/df dGqL 8f= df]xl;gn] jl/i7 ;ª\uLtsf/ lzjz+s/n] g]kfnL ;ª\uLtdf
k'¥ofpg'ePsf] of]ubfg g]kfnL ;ª\uLt hLljt /x];Dd /lx/xg] atfpg'eof] .
dGqL
8f= df]xl;gn] pxfFsf] zL3| :jf:ynfesf] sfdgf ub}{ pxfFsf] :jfYof]krf/df >L %
sf] ;/sf/n] ;Sbf] ;xof]u ug]{ atfpg'eof] .
jl/i7
;ª\uLtsf/ gfltsfhLsf] t]x|f}F k'0oltlysf] cj;/df ut jif{ :yflkt pQm k'/:sf/
kfpg] pxfF klxnf] ;fws x'g'x'G5 .
;f] cj;/df
;Ddflgt JolQmTj jl/i7 ;ª\uLtsf/ lzjz+s/n] pQm k'/:sf/ kfPsf]df v'zL JoQm ub}{
b]zsf] klxrfg lbg] k|d'v dfWod ;ª\uLt If]qsf] cl:tTj hf]ufg gofF snfsf/
nfUg'kg]{ wf/0ff JoQm ug'{eof] .
g]kfn
6]lnlehgsf dxfk|aGws b'uf{gfy zdf{n] ;ª\uLt If]qdf pxfFn] lbg'ePsf] b]gn]
g]kfnL snfhut\ cg'u|lxt ePsf] atfpg'eof] .
;~rf/dGqLåf/f lgjf;d} k'uL lzjz+s/nfO{
k'/:sf/ k|bfg
– g]kfn
;dfrf/kq -@)^! sflQs @% ut] a'waf/_
g]kfnL
e"lddf ag]sf] klxnf] g]kfnL rnlrq cfdfsf k|yd gfos tyf kfFr bzsb]lv g]kfnL
;ª\uLtdf ;dlk{t ;ª\uLt;fws lzjz+s/ dfgGw/nfO{ d+unaf/ ;"rgf tyf ;~rf/dGqL
8f= df]xDdb df]xl;gaf6 g]kfn 6]lnlehgåf/f :yflkt klxnf] ;ª\uLt k'/:sf/ k|bfg
ul/Psf] 5 .
ljut
rf/ dlxgfb]lv sn]hf]sf] SofG;/n] ynf k/L lxF8\8'n ug{;d]t g;Sg] u/L czQm ePsf
dfgGw/nfO{ dGqL df]xl;gn] sflndf6Ll:yt dfgGw/lgjf;d} k'uL gfltsfhL :d[lt
k'/:sf/ k|bfg ubf{ snf;fws lzjz+s/sf gog /;fPsf lyP . %) xhf/ Ps ?k}ofFsf]
;f] k'/:sf/;Fu} efjgfTds zAbo'Qm k|df0fkq u|x0f u/]kl5 o;} klg w]/} a]/ af]Nbf
si6 / c;xh dx;'; ug]{ snf;fws dfgGw/sf] xif{sf sf/0f af]nL km'6\g ;s]g / unf
cj¿4 eof] . k|df0fkqdf pNn]v lyof] –‘;fª\uLlts 8anL Pj+ wfld{s:ynaf6 :j/
tyf ;ª\uLt ;fwgfsf] k|f/lDes 8f]aaf6 @))* ;fndf ufog / ;ª\uLt If]qdf clj>fd
¿kn] ;lqmo /xFb} /]l8of] g]kfndf k|j]z u/L ;fª\uLlts hLjgnfO{ g} hLjgsf] d'Vo
cfwf/ agfO{ df}lns prfO / g]kfnL snf hut\df ct'ngLo lxt k'¥ofpg] tkfO{+sf]
lg/Gt/ ;lqmotf / l;h{gfn] efjL lkF9LnfO{ ;w}F k|]/0ff / dfu{bz{g ldNg]5 .’
g]kfn
6]lnlehgsf dxfk|aGws b'uf{gfy zdf{n] lzjz+s/n] ;ª\uLtsf] If]qdf k'¥ofPsf] b]gn]
snfhut\ cg'u|lxt ePsf] pNn]v ub}{ dfgGw/ kl/jf/ / ;~rf/sdL{dfem k|df0fkq k9]/
;'gfpFbf lzjz+s/ efjljx\jn ePsf lyP . cfkm\g} ;dsfnLg ;ª\uLtsf/
gfltsfhLsf] of]ubfgsf] sb/ / :d[ltdf :yflkt k'/:sf/ u|x0f ug]{ qmddf gfos tyf
;ª\uLt;fws lzjz+s/n] :j= gfltsfhLsf] ;Demgf klg u/] . kfFr bzseGbf nfdf] ;ª\uLt;fwgf / gfltsfhL :d[lt
k'/:sf/ u|x0f u/]kl5 xif{efjdf lzjz+s/sf] ;+lIfKt egfO / cfu|x lyof] –‘b]zs}
klxrfg lgdf{0f ug]{ ;ª\uLtIf]qsf] cl:tTj / pTyfgsf nflu gofF lkF9L
nflukg'{kb{5 .’
k'/:sf/
k|bfg ug]{ qmddf ;"rgf tyf ;~rf/dGqL 8f= df]xl;gn] g]kfnL ;ª\uLt /x];Dd
lzjz+s/sf] of]ubfg /lx/xg] rrf{ ub}{ lzjz+s/;Fu eGg'eof] –‘tkfO{+nfO{
k'/:sf/af6 ;Ddfg ug{ kfpFbf d cfkm} ;Ddflgt ePsf] 5' .’
k'/:sf/
:yfkgfsf nflu k|:tfj /fVg] tTsfnLg g]kfn 6]lnlehgsf] ;~rfns ;ldltsf ;b:o, rnlrq
ljsf; af]8{sf cWoIf tyf jl/i7 ;ª\uLtsf/ zDe'lht af:sf]6fn] P]ltxfl;s k'/:sf/
P]ltxfl;s JolQmTjnfO{ g} k|bfg ul/Psf]df k|;Ggtf JoQm u/] .
k|]dWjh
k|wfg, of]uz j}B, ?jL hf]zL, k|sfz >]i7nufotsf ;ª\uLtsdL{ tyf dgxl/ yfkf,
/df l;+xnufotsf g]kfn 6]lnlehgsf ;~rf/sdL{sf] klg pkl:ylt lyof] .
;ª\uLt;fws
:j= gfltsfhLsf] t]x|f}F lbgsf] k'0oltlydf utjif{ 3f]if0ff ul/Psf] gfltsfhL
:d[lt k'/:sf/ xfl;n ug]{ lzjz+s/ klxnf] snf;fws x'g\ .
‘;fyLefOsf]
;fy, ;/sf/ / rnlrq ljsf; af]8{sf] ;xof]u clg k|]dn] SofG;/sf afah'b cfTdan
a9]sf] 5’ eGb} hLjg / d[To';Fu ;ª\3if{ ub}{
cfPsf lzjz+s/sf] efjgfdfly v]njf8 ub}{ pgs} r]nf plbtgf/fo0f emfn] eg]
7"nf] rf]6 k'¥ofPsf 5g\ .
rnlrq
ljsf; af]8{sf] kxn / k|of; clg SofG;/ l/lnkm ;f];fO6L / >L % sf] ;/sf/sf]
;xof]udf SofG;/sf] pkrf/sf nflu s]xL cl3 d'DaO{sf] 6f6f d]df]l/on c:ktfn hfg]
qmddf plbtn] cfkm\gf] lrQ b'vfPsf] lzjz+s/n] atfPsf 5g\ . ‘;a} ;fyLefO,
;/sf/ / af]8{af6 ;xof]u / ;fy ldNbf hlt cfTdan ldNof], Tolt g} b'Mv nfUof]
cfkm}n] ufpg l;sfPsf] cfkm\gf] r]nf] plbtsf] Jojxf/af6’ –lzjz+s/n] g]kfn ;dfrf/kq;Fu
eg] . pgsf cg';f/ lzjz+s/ pkrf/sf nflu d'DaO{ hfg] yfxf kfPkl5 plbtn]
pgnfO{ Po/kf]6{d} lng cfpg] / ;fy lbg] jrg lbPsf lyP, h;cg';f/ lzjz+s/n] d'DaO{
Po/kf]6{df lgs} a]/ plbtsf] af6f]
x]/] . plbt Po/kf]6{df t s] bzf}F lbg d'DaO{sf] c:ktfndf /xFbf klg e]6\g;Dd
cfPgg\ . ‘pm cfpg ;Sb}gYof] eg] a]sf/df lsg d la/fdL dfG5]nfO{ Po/kf]6{df
kvf{P/ b'Mv lbPsf] < Po/kf]6{df t cfPg cfPg, c:ktfndf cfP/ s:tf] 5 eg]/ ;d]t
;f]w]g . plbt hlt;'s} 7"nf] dfG5] ag] klg cflv/ d]/f] r]nf] xf] . t/ oxfFb]lv pkrf/ ug{ uPsf] dfG5]nfO{ p;n]
cfkm\gf] 7"nf]kg b]vfof]’ – lzjz+s/n] b'MvL x'Fb} eg] .
bh{gf}F
r]nfdWo] Pp6f r]nfn] cfkm\gf] efjgfdfly 7]; k'¥ofP klg c¿ ;dsfnLg / cGo
;ª\uLtsdL{ ;fyLefOn] lbPsf] ;fy ;Dem]/ lzjz+s/ cfTd;Gt'li6 JoQm u5{g\ .
cem vf; u/L ;ª\uLtsf/ zDe'lht af:sf]6fn] u/]sf] ;xof]unfO{ ljz]if ¿kdf rrf{
u5{g\ .
!(*( ;fn kmfu'g !@ ut] gofF ;8sdf
hlGdPsf snf;fws lzjz+s/ oltv]/ emg} b'AnfPsf 5g\ . pkrf/ hf/L /x] klg pgL
zf/Ll/s ¿kdf sdhf]/ eO/x]sf 5g\ . t/ pgsf] cfTdan
eg] clxn] klg p:t} 5 – @))* ;fndf Jofj;flos ¿kdf uLt
ufpg yfNbfh:t} .
;a}sf lk|o ufos lzjz+s/
– k|lt;/f ;fodL
-g]kfn
;dfrf/kq /fli6«o b}lgs_ -@)^!
k'; !#, d+unaf/_
d]/f]
sfgdf aHg] s0f{lk|o Pp6f uLt ;DemG5' clxn] –
nf} eg bfh' s]
s] 5
Tof] ltd|f] /ftf] emf]nfdf
/fhf / /fgLsf] t:jL/
5
of] d]/f] /ftf] emf]nfdf
of]
uLtsf /rgfsf/, ;ª\uLtsf/ sf] lyP sfo{qmd k|:tf]tfn] hlt eg] klg dnfO{ jf:tf
lyPg t/ ;fª\uLlts b'lgofFsf] rngh:t} s]jn ufos lzjz+s/ / uflosf tf/fb]jLsf] gfd
eg] clxn];Dd klg dnfO{ s07} 5 .
To:t} Pp6f /fli6«o uLt ‘d d/] klg d]/f] b]z afFlr/xf];\’ .
lxdfnsf] 6fs'/fdf
kxf8sf sGb/fdf
;"o{
/ rGb| cª\lst em08f
km/km/ gflr/xf];\
of]
clxn]sf] ;dodf klg plQs} ;do;fk]If 5 . clxn]
xfd|f] b]zsf] l:ylt x]bf{ ef]ln xfd|f]
b]z g]kfn / xfdL g]kfnL xf}F eGg]] efjgfnfO{ kvfn]/} ;d]t lkOb]nfg\ ls clxn]sf
/fhgLlts cv8fsf kxnjfg egfpFbfx¿n] eGg]] 8/n] ;tfpF5 . uLt /Rg], ;ª\uLt
eg]{, ;'dw'/ :j/n] ;hfpg] ;a} stf–stf k'u], s] s] eP t/ ltgLx¿sf lglDt jt{dfg
eGg]] ‘xfdL xf], xfdLk|ltsf] ofrgf /]l8of], 6LeLdf ;'Gbf dgdf eSsfgf]
5'6\5 . tL sfnhoL uLtdf ;|i6fx¿sf] dg slt ?Fbf]
xf] ;f]Rg afWo t'NofpF5 . Pp6f a~h/ hldgdf ;|i6fsf]
dgsf] xnf]n] hf]t]/ s]xL pAhfpF5 . tL zAbx¿nfO{ ;'Gb/ s0f{lk|o ;ª\uLtn]
l;Fuf/]/ ;'dw'/ :j/n] u'~hodfg ug]{ tL cd/ snfsf/ klg s] aGb's le/]/ xfn xfdLn]
lbgx'F b]Vg] u/]sf] ;}lgs hjfgx¿eGbf sd alnof 5g\ < aGb'ssf] uf]nLeGbf
sndsf] af]nL cem ltvf] / tLI0f x'G5 . t;y{ tL snfsf/ hf] b]zsf uxgf x'g\,
ltgLx¿nfO{ s'g} hflt, ju{, lnª\udf ;Lldt /flvg'x'Gg lsgeg] ltgLx¿sf] :j/n]
b]zsf] ;Ldf gf3]/ ;+;f/ yls{g ;S5 .
d ;fgL 5Fbfsf] ;Demgfdf u'l~hg]
lzjz+s/sf] w]/} uLtdWo] Pp6f /dfOnf] nfUg] uLt ;lDemG5' –
‘s] xf] ltd|f] gfpF atfpm, s] xf]
ltd|f] gfpF <
sxfF ltd|f] ufpF atfpm, sxfF ltd|f] ufpF <’
pxfFsf]
cg'xf/ s:tf] lyof], :jefj s:tf] xf]nf egL sf}t'xn nfUYof] d]/f] afn dl:tisdf . ljrf/ uy]{ /f]dflG6s :jfefjsf xf]nfg, ‘cfdf’ l;g]dfsf gfos
lyP . d sNkgf uy]{F ‘nf} eg bfh' s] s] 5’ uLt aHbf Pp6f l76fn] /ftf]
emf]nfdf /fhf–/fgLsf] kmf]6f] af]s]/ cfPsf xf]nfg\ / cfkm\gf] ;dosf] km];gcg'¿k
b'O{lt/ skfn af6]sL l76Ln] ;f]Wg] xf]lng\ egL uLt aHb} ubf{ clxn] 6LeLdf ;fsf/
ePsf b[Zox¿h:t} sNkgf uy]{F d . To:t} s] xf] ltd|f] gfpF elg/xFbf klg o:t}
;'Gb/ b[Zox¿sf] sNkgf uy]{F wGo .
efUodfgL /x]5' / clxn] >Job[Zosf] hdfgf cfPsf]n] /rgfsf/,
;ª\uLtsf/ ufos–uflosfnfO{ ;b[Zo x]g{ kfPsf 5f}F . /, o:tf cd/ uLtsf ufosnfO{ kbf{ / ;fy;fy} d}n] hLjgdf
tLg–rf/kN6 e]6\g] ;'cj;/ kfPsf] lyPF .
d s]Gb|Lo
dfgGw/ ;ª\3sf] sfo{sfl/0fL ;ldltsf] kbflwsf/L 5Fbf yfxf kfPF pxfF klg ‘dfgGw/’
g} x'g'xF'bf]/x]5 . s'/f] @)%#÷%$ tfsfsf] xf]nf, xfdLn] ;Dk"0f{
dfgGw/ ;d'bfo ldn]/ xfldleqsf ;Ifd dfgGw/ k|ltefx¿ vf]Hg] k|of; u¥of}F .
xfd|f] ;d'bfoleq 6f]n, u'7L, vnM, k'rMsf ;Dk"0f{ !$ c~rn &% lhNnfsf
dfgGw/ ;d'bfodf ;';"lrt u/L l6s6df sfo{qmd ;DkGg ug]{ sfo{df >4]o
lzjzªs\/ ‘hh Kofgn’df a:g'ePsf] ;Demgf 5 t/ dfOsdf af]Ng pxfF cln ;+sf]r dfGg'
x'Fbf]/x]5 eGg]] d]/f] dgdf nfUof] . To:t} d]/f] :j= a'af sfsfefO
dfgGw/åf/f /lrt tyf ;ª\uLta4 uLtx¿sf] ;Fufnf] ‘pg}sf] ofbdf’ Sof;]6 tyf ;L8L
ljdf]rg ;df/f]xdf klg s]xL efj JoQm ul/lbg'x'g w]/} cg'/f]w ubf{ klg af]Ng
rfxg'ePg . t/ jl/i7 ufos of]u]z j}BnfO{ af]Ng nufpgnfO{ / pxfFsf] :ki6
cleJolQm lbg ;Sg] Ifdtfsf] eg] v'nf lbnn] k|z+;f ug'{ePsf] ;DemG5' . ;w}F
/ftf]lk/f] cg'xf/, l:dt xfF;f]n]
kf]ltPsf], xFl;nf] cfFvfx¿ ;lhPsf Tof] bz{gLo JolQmTj cfh xfdLdfem 5}g .
;fgL
5Fbf dnfO{ sf}t'xn nfUg] Pp6f ljifo lyof] – :s'ndf egf{ x'Fbf dh:tL ;fgL
km'RrLsf] t y/ 5 t/ /]l8of]df lbglbg} km'Sg] gfd ePsf dfG5]x¿sf lsg y/ gePsf
xf]nfg\ eg]/ v'a 3f]l/g] uy]{F . ;fyLefOx¿;Fu ;f]wF' ;a, dh:t} ef/]e'/]
lyP, hjfkm s] lbGy] / < c¿ sf];Fu ;f]Wg] < Pp6f ;do o:tf] klg cfof]
pxfFx¿ ;a}sf cf–cfkm\gf] y/ klg /x]5g\ . ;fyLefOnfO{
d x'ls{;s]kl5 eg]F klg . ;fyLx¿n] klg eg] ‘cF xf] t lg, ;a} g]jf/x¿ kf]
/x]5g\ .’ ls/0f v/]n, wd{/fh yfkf, /Tgzdz]/ yfkf, d=jL=lj= zfx, 1fg'
/f0ff, c¿0ff nfdf, uf]kfn of]~hg cflb ;a}sf y/ /]l8of]df 3lGsg], t/ tL g]jf/
;d'bfosf k|a'4 / ;zQm snfsdL{sf] gfd k5fl8sf] y/ n'Sg'k5fl8sf] /x:o aNn d]/f]
hLjgsf] t];|f] bzs kf/ ul/;s]kl5 dfq yfxf kfpg] df}sf kfPF .
otf
cfkm\gf] dft[efiffsf ;fª\uLlts kmfF6sf JolQmTjx¿n] eg] g]kfnL uLlt If]qnfO{ a9L
dfof u/], s'g} ;+:yf, JolQmsf] :t'lt ufg ug{lt/ nfu], dfg, kbjL, lje"if0f,
cnª\sf/sf vflt/ cfkm\gf] dft[efiffnfO{ la;]{ eGg]]h:tf w]/} cf/f]k nufPsf] d
;'Gg] uy]{F . d]/} a'afn] klg Tof] ;do s}og g]kfnL uLt /rgf u/]/ hfg'eof],
Pp6f ufpFsf snfsf/ eP/ pxfF ;Ddfg kfpg dfq ;kmn x'g'ePg t/ /fhwfgLsf snfsf/x¿
eP/ hGdg'df km:6fpg d2t ldNg' :jfeljs}h:tf] nfU5 .
d]/f]
ljrf/df oL d"w{Go snfsf/nfO{ cfkm\gf] dft[efiffsf] kmfF6df Nofpg g;Sgfsf]
k5fl8 xfd|} klg s]xL bf]if kf] lyof] ls < pxfFx¿df cfkm\gf] dft[efiffk|lt
cg'/fu g} gePsf] sxfF xf]nf / < To;f] eg]/
lzjz+s/sf g]kfnefiffsf uLtx¿ Pp6} gePsf / pxfFn] gufpg' g} ePsf] t xf]Og .
pxfFnfO{ dft[efiffsf uLttkm{ cfslif{t ug{ k|of; sd ePsf] xf] ls h:tf]
nfUb5 .
;fFRrL a'4 / c/lgsf]n]
hGde"ld o; w/tLnfO{ zflGt / ;b\efjgfsf b"t agL pxfFx¿n] ljZjnfO{ lbP/
hfg'eof] . cd/ ufossf s0f{lk|o :j/n] of] o'4e"lddf kl/0ft x'glt/
d'vl/t xfd|f] b]znfO{ k'gM zflGtsf] cfef; lbg ;sf];\, cfF;'sf bxdf bUw gogx¿df
zLtntf 5g{ d2t ldnf];\, b]znfO{ sxfnLnfUbf] d?e"ld x'gaf6 arfpg oL ;|i6fx¿sf]
k|To]s zAbn], ;ª\uLtsf k|To]s t/·n], :j/sf k|To]s cf/f]x–cj/f]xn] ;Gb]z lbg
;kmntf ldnf];\ . d]/f afn dgn] ;Fufn]sf ltd|}
uLtx¿sf ;Demgf;Fu} xflb{s >4f~hnL ¤
bravenet.com